Gatka

(pandżabski: ਗਤਕਾ) to tradycyjna południowoazjatycka forma treningu walki, w której drewniane kije symulują miecze w pojedynkach sparingowych Gatka jest tradycyjną południowoazjatycką formą treningu walki, w której drewniane kije używane są do symulowania mieczy w walkach sparingowych. W szerszym znaczeniu określenie to bywa dziś stosowane wobec całego sikhijskiego systemu sztuk walki, choć właściwą nazwą tej rozleglejszej dyscypliny jest Shastar Vidiya – "nauka o broni" (od sanskryckiego shastra-vidya) W nowoczesnym użyciu odnosi się powszechnie do północno-zachodnich indyjskich sztuk walki, które właściwie powinny być nazywane shastara vidiyā, od sanskryckiego sastra-vidya, czyli "nauki o ostrzach". Dosłownie słowo "gatka" oznacza drewniane kije, które zastępują miecze w treningu Gatka to słowo w języku pendżabskim, które dosłownie oznacza drewniane kije, używane zamiast mieczy.

Historia i pochodzenie

Korzenie sikhijskiej sztuki walki sięgają starożytnej hinduskiej tradycji Shastar Vidiya, której początków nie da się precyzyjnie ustalić – według niektórych źródeł sztuka ta mogła należeć do kaukaskiego plemienia, które najechało Indie ok. 1500 r. p.n.e., inne wskazują, że jest jeszcze starsza i wywodzi się od prehistorycznych mieszkańców subkontynentu Pochodzenie shastar vidya, co oznacza „naukę o broni" w sanskrycie, nie jest znane, ale według starożytnych przekazów sztuka ta mogła należeć do kaukaskiego plemienia, które najechało Indie około 1500 r. p.n.e. Tradycja nihangów (sikhijskich wojowników) łączy początki tej wiedzy wprost z Guru Nanakiem, założycielem religii sikhijskiej, który – zgodnie z ustną tradycją – miał otrzymać ją w boskim dworze wraz ze świętym gurmantrą "Waheguru", a następnie przekazać ją swojemu uczniowi, Babie Buddhowi Według ich ustnej tradycji, Guru Nanak został wezwany do boskiego dworu Boga, gdzie oprócz otrzymania świętego gurmantry „Waheguru", otrzymał także Shastar Vidya. Nihangowie wierzą ponadto, że Guru Nanak przekazał tę wiedzę wojenną swojemu uczniowi, Babie Buddhowi. 

Decydującą rolę w rozwoju i upowszechnieniu tej sztuki walki wśród Sikhów odegrał szósty Guru, Sri Guru Hargobind Ji, który uczynił Shastar Vidiya elementem systematycznego treningu przygotowującego mężczyzn do walki z Mogołami prześladującymi ludność subkontynentu indyjskiego W XVII wieku Guru Hargobind Ji, szósty guru Sikhów, uczynił shastar vidya częścią programu treningowego przygotowującego mężczyzn do walki przeciwko Mogołom, którzy prześladowali ludzi w całych Indiach. To właśnie on wprowadził koncepcję miri-piri – jedności władzy doczesnej i duchowej – która przekształciła Sikhów w "świętych wojowników", gotowych stawać w obronie sprawiedliwości niezależnie od wyznania tych, którzy jej doświadczali Guru Hargobind Ji wprowadził koncepcję miri-piri, czyli władzy doczesnej i duchowej, która pomogła przekształcić Sikhów w świętych wojowników, gotowych toczyć wojnę z każdym, kto dopuszczał się niesprawiedliwości, niezależnie od jego religii. Dziesiąty Guru, Sri Guru Gobind Singh Ji, uznawany jest za jednego z największych mistrzów władania bronią swoich czasów Dziesiąty Guru, Sri Guru Gobind Singh Ji, był znany jako największy mistrz władania bronią swoich czasów. 

Miri i Piri – dwa miecze

Symbolem tej filozofii stały się dwa miecze noszone przez Guru Hargobinda – Miri i Piri, oznaczające odpowiednio siłę (władzę świecką) i duchowość Sri Guru Har Gobind Singh Ji nosił dwa miecze – Miri i Piri, które symbolizowały odpowiednio siłę i duchowość. Ta dwoistość jest kluczowa dla zrozumienia istoty Gatki: nie jest to sztuka agresji, lecz forma obrony, która może być stosowana wyłącznie wtedy, gdy wszystkie inne środki zawiodły Jest to forma, która może być użyta wyłącznie do obrony siebie i innych, gdy wszystkie inne środki zawiodły. 

Okres kolonialny i odrodzenie

W czasach brytyjskiego panowania kolonialnego w Indiach władze, obawiając się buntu i nastrojów antykolonialnych, zakazały praktykowania Gatki oraz noszenia przez Sikhów tradycyjnego kirpanu (miecza) Podczas brytyjskich rządów kolonialnych w Indiach władze brytyjskie ostatecznie zakazały włóczni (obecnie nazywanej oszczepem), Gatki oraz sikhijskiego zwyczaju noszenia kirpanu (miecza), aby zapobiec buntom i nastrojom antykolonialnym. W tym okresie Sikhowie musieli praktykować Shastar Vidiya potajemnie, często ograniczeni do obszarów wiejskich W tym czasie Sikhowie musieli praktykować Shastar Vidiya w tajemnicy i byli często ograniczeni do obszarów wiejskich. Współczesna forma Gatki wykształciła się w XIX wieku i została podzielona na dwa nurty: rasmi (rytualny, tradycyjny) oraz khel (sportowy) – od lat 20. XX wieku, a od 1936 roku Gatka została sformalizowana jako sport z ustalonymi zasadami Jest ona podzielona na dwa podstyle, nazywane Rasmi (tradycyjny) i Khel (sportowy), od 1920 roku. Gatka została ustandaryzowana jako sport, a zasady spisano od 1936 roku. Od lat 80. XX wieku obserwuje się odrodzenie tej sztuki na arenie międzynarodowej – w 1982 roku powstała Międzynarodowa Federacja Gatki, sformalizowana w 1987 roku, a sama Gatka jest dziś powszechnie prezentowana podczas festiwali sikhijskich jako sport oraz taniec z mieczem Odrodzenie miało miejsce pod koniec XX wieku, powstała Międzynarodowa Federacja Gatki założona w 1982 roku i sformalizowana w 1987 roku, a Gatka jest dziś bardziej popularna jako sport lub taniec z mieczem i formę sztuki performatywnej, często prezentowaną podczas sikhijskich festiwali. 

Gatka a Kundalini Joga – wspólne korzenie

Gatka i Kundalini Joga są ze sobą ściśle powiązane – obu tych dyscyplin nauczał Yogi Bhajan, mistrz, który wprowadził Kundalini Jogę na Zachód. Jako młody chłopiec Yogi Bhajan uczył się pod okiem sikhijskiego świętego i mistyka, który był zarówno mistrzem Gatki, jak i Białej Jogi Tantrycznej oraz Kundalini Jogi Jako młody chłopiec, uprzywilejowany i pełen temperamentu, Yogi Bhajan został wysłany, by uczyć się pod okiem swojego nauczyciela, sikhijskiego świętego i mistyka, który znał na pamięć 1430-stronicowy Siri Guru Granth Sahib i był mistrzem sztuki walki Gatka, Białej Jogi Tantrycznej i Kundalini Jogi. Obie te "święte nauki" – jak określają je organizatorzy polskich festiwali Kundalini Jogi – są ze sobą powiązane na zasadzie synergii: Kundalini Joga stanowi formę introwertyczną, podczas gdy Gatka jest jej ekstrawertycznym dopełnieniem Joga Kundalini oraz sztuka walki Sikhów Gatka, to były obie dyscypliny, których nauczał Yogi Bhajan i te dwie święte nauki są ze sobą ściśle związane, na zasadzie synergii. Joga Kundalini to forma introwertyczna, a Gatka ekstrawertyczna. W tradycji Gatki funkcjonuje pojęcie "Świętego Wojownika" – postawy łączącej gotowość do obrony z głęboką duchowością, w pełni zgodnej z ideą miri-piri.

Gatka na stronie ajurweda-joga.pl

Na stronie ajurweda-joga.pl Gatka stanowi integralny element programu Międzynarodowego Kursu Nauczycielskiego Jogi Kundalini I stopnia, prowadzonego zgodnie z certyfikatem KRI (Kundalini Research Institute) przez Agnieszkę Hari Kartar Kaur. W module 2. kursu, obok tematu dźwięku i mantry, uczestnicy poznają podstawy tej sztuki walki: "Dźwięk i Mantra, Gatka (podstawy sztuki walki)". Gatka wymieniana jest również wprost wśród kluczowych korzyści płynących z ukończenia kursu, obok numerologii Karam Kriya, koncepcji Dharmy i filozofii jogi, jako jedno z "narzędzi rozwoju duchowego i osobistego" oferowanych przyszłym nauczycielom Kundalini Jogi.

Obecność Gatki w programie kursu na tej stronie nie jest przypadkowa – wpisuje się w szerszą, autentyczną tradycję przekazu Kundalini Jogi wywodzącą się bezpośrednio od Yogi Bhajana, w której sztuka walki, medytacja, mantra i filozofia duchowa stanowią wzajemnie uzupełniające się elementy jednego, spójnego systemu rozwoju człowieka – ciała, umysłu i ducha. Podobne połączenie Gatki z Kundalini Jogą widoczne jest także na organizowanych w Polsce Festiwalach Jogi Kundalini, w których uczestniczyła i uczestniczy Agnieszka Hari Kartar – prowadząc tam m.in. warsztaty poświęcone pracy z dźwiękiem i sercem, obok równoległych sesji Gatki prowadzonych przez innych nauczycieli tej tradycji.